«Динамо» (Тбилиси) — «Динамо» (Ленинград) 1:3 (0:2)

Чемпионат СССР 1937 года. Группа 'А'. Матч № 13.

12 октября 1937 года. 16-30. Тбилиси. Стадион «Динамо» им. Л.П.Берия. 30000 зрителей.
Судья: В.Стрепихеев (Москва).
«Динамо» Тб.: Дорохов, Шавгулидзе (к), Чумбуридзе, Джорбенадзе, Минаев, Гагуа, Джеджелава (Гавашели, 46), М.Бердзенишвили, Пайчадзе, В.Бердзенишвили, Сомов.
«Динамо» Л.: Кузьминский, Денисов, Киселев, Егоров, Вал.Федоров (к), Ошенков, Иванов, Ал.Федоров, Барышев, Дементьев, Быков.
Голы:
0:1 Быков — 10
0:2 Быков — 18
0:3 Барышев — 67
1:3 Денисов — 87 (автогол)
Удаление: Джорбенадзе (67, умышленный удар ногой соперника без мяча).

ОФИЦИАЛЬНЫЙ СУДЕЙСКИЙ ПРОТОКОЛ (ГАРФ, Фонд 7576, Опись 13, Дело 18):

«Динамо» (Тбилиси) — «Динамо» (Ленинград) — 1:3 (0:2, 1:1)
12 октября 1937 года.
Судья: Стрепихеев.
«Динамо» Л.: Кузьминский, Денисов, Киселев, Егоров, Вал.Федоров (к), Ошенков, Иванов, Ал.Федоров, Барышев, Дементьев, Быков.
«Динамо» Тб.: Дорохов, Шавгулидзе (к), Чумбуридзе, Джорбенадзе, Минаев, Гагуа, Джеджелава, М.Бердзенишвили, Пайчадзе, В.Бердзенишвили, Сомов, 12. Гавашели.
Замечания: В начале 2-й половины удален с поля Джорбенадзе за умышленный удар ногой без мяча.

ОТЧЕТЫ ПРЕССЫ:

Красный спортЗаря ВостокаМолодой сталинецВечерний Тбилисиკომუნისტიახალგაზრდა კომუნისტი

Газета «Красный спорт» (Москва) от 13 октября 1937 года:

ТБИЛИСЦЫ ПРОИГРАЛИ. «ДИНАМО» (ТБИЛИСИ) — «ДИНАМО» (ЛЕНИНГРАД) — 1:3 (0:2).
ТБИЛИСИ, 12 октября. (По телеграфу от нашего корр.). Сегодня на стадионе «Динамо» имени Берия команда хозяев поля играла со своими ленинградскими одноклубниками, которые разыгрывали последний матч календаря.
После трех крупных побед команда Тбилиси на этот раз играла неудачно. Гости же с самого начала показали превосходную технически и тактически правильную игру. Защита Ленинграда была непроницаема, нападение — стремительно и опасно.
С первых минут игра пошла в хорошем темпе. На 10 минуте левый крайний ленинградцев Быков открывает счет. Через несколько минут он же проводит второй мяч. Первый тайм кончается — 2:0 в пользу Ленинграда.
После перерыва тбилисцы пытаются перехватать инициативу, но нападение играет разрозненно, центровая тройка, особенно Пайчадзе, забывает о своих быстрых краях. Постепенно ленинградцы становятся хозяевам и положения. И на 22 минуте Дорохов пропускает третий гол. Перед концом матча, в ворота Ленинграда проходит единственный мяч, уверенно забитый… своим же беком Денисовым.
Матч заканчивается заслуженной победой ленинградцев — 3:1. Блестяще играли капитан команды-победительницы Валентин Федоров и вратарь Кузьминский.
А. КОСТАНОВ.

Газета «Заря Востока» (Тбилиси) от 14 октября 1937 года:

«ДИНАМО» (Тбилиси) — «ДИНАМО» (Ленинград).
12 октября на стадионе «Динамо» имени Л. Берия состоялся футбольный матч между участниками розыгрыша на первенство СССР по группе «А» — командами ленинградского и тбилисского «Динамо».
Ленинградская команда «Динамо» хорошо знакома тбилисским любителям футбола. Весной этого года она провела у нас ряд товарищеских матчей с местными командами и показала себя достаточно сильной командой. Однако» встречи этой команды с мастерами тбилисского «Динамо» неизменно заканчивались победой динамовцев Тбилиси. В первом круге розыгрыша на первенство СССР встреча этих команд также закончилась победой тбилисского «Динамо» со счетом 2:0.
В розыгрыше на первенство СССР ленинградцы выступали неудачно. В первом круге они набрали всего 14 очков из 24 возможных. Эта неудача, продолжавшаяся и во втором круге, объясняется тем, что в одном из первых матчей розыгрыша несколько ведущих игроков, в том числе и популярнейший в СССР игрок нападения, орденоносец П. Дементьев, получили тяжелые повреждения и выбыли из команды. Без замечательного мастера футбольной игры П. Дементьева выступили ленинградцы и 12 октября, против команды тбилисского «Динамо».
Все это, казалось, приведет к тому, что ленинградцы встретят в лице мастеров тбилисского «Динамо» команду, от которой трудно уйти без поражения. Но развернувшаяся уже в начале матча игра показала, что ленинградская команда, исключительно дружно, спаянно насевшая на ворота хозяев поля, твердо решила уйти с поля с победой.
В атакующем стиле, прекрасно выполняя задуманные комбинации тесно увязывая действия полузащиты и нападения, начали ленинградцы матч и не сбивались с этих позиций до конца игры.
В команде мастеров тбилисского «Динамо», казалось, играли не те игроки, которые вызывали восхищение всего два дня назад, в матче с лидером розыгрыша на первенство СССР. Команда играла очень слабо. Быть может это — результат кратковременного отдыха после серьезнейшей встреча с киевскими динамовцами. В игре команды не было той стремительной, коллективной игры, которую демонстрировали мастера в матчах с «Металлургом», «Спартаком» и особенно с киевским «Динамо».
А. Дорохов, обычно отражающий труднейшие мячи, на 9-й минуте первого тайма пропустил в ворота мяч, который можно было легко взять. Но для этого надо было быть в воротах. Дорохова же не было там. Он допустил ошибку, выбежав из ворот, когда к ним несся с мячом левый крайний нападения ленинградцев П. Быков. Легким толчком Быков, прорвавший линию защиты, забил мяч в пустые ворота.
На 18-й минуте тот же Быков неожиданным ударом с угла забивает в ворота тбилисцев второй гол.
Тщетны попытки хозяев поля отквитаться. Они непростительно «мажут» даже тогда, когда налицо все возможности провести мяч в ворота ленинградцев. Так, на 38-й минуте Б. Пайчадзе в нескольких шагах от ворот гостей ухитряется перебросить мяч через ворота.
Первый тайм закончился со счётом 2:0 в пользу ленинградских динамовцев.
Во втором тайме мастера тбилисского «Динамо» играли в несколько измененном составе. Вместо Джеджелава, правого крайнего нападения, играл основной игрок команды Т. Гавашели. Но и это не помогло. Все комбинации и прорывы тбилисцев разбивались о стойкую защиту ленинградцев.
На 19-й минуте центр нападения ленинградцев А. Барышев забивает в ворота тбилисского «Динамо» третий мяч. И только на З1-й минуте в ворота ленинградцев влетает один мяч, забитый… защитником ленинградцев М. Денисовым. Пытаясь отбить головой направленный в ворота мяч, Денисов неточно срезает его и мяч, неожиданно для вратаря, попадает в ворота.
Игра заканчивается со счётом 3:1 в пользу команды ленинградского «Динамо».
С. АРОВ.

Газета «Молодой сталинец» (Тбилиси) от 14 октября 1937 года:

«Динамо» (Ленинград) — «Динамо» (Тбилиси).
12 октября на стадионе имени Л. П. Берия игрался очередной футбольный матч между командами «Динамо» (Ленинград) и «Динамо» (Тбилиси).
В команде ленинградцев отсутствуют их основные игроки Дементьев П. и Смольников. Их заменяют В. Федоров и А. Кряжков.
С первых же минут игра идет в быстром темпе. Тбилисцы усиленно атакуют ворота ленинградцев, но отсутствие у нападения ударов по воротам не позволяет тбилисцам открыть счет. Подходя даже к штрафной площадке, нападение тбилисцев начинает увлекаться обводкой, вновь повторяя свои прежние ошибки.
В противоположность тбилисской команде, ленинградцы, прорываясь, не медля бьют по воротам.
На 15 минуте нападение ленинградцев, перехватив мяч у тбилисской полузащиты, вырывается вперед.
Критическое положение! Пытаясь снять с ноги игрока мяч, Дорохов несвоевременно выбегает. Мяч — в сетке. Счет 1:0.
Снова мяч на центре. Тбилисцы прилагают все усилия, пытаясь уравнять счет.
Но, как ни странно, тбилисцы, чаще прорываясь к воротам, чем ленинградцы, оказывались неспособными в решающий момент использовать свое преимущество. На 20 минуте ленинградцы, хорошо разыграв комбинацию, точно бьют по воротам, доводя число забитых мячей до двух.
У тбилисской команды чувствуется растерянность.
Забитый ленинградцами третий мяч с авсайда не засчитывается судьей Стрепихеевым. Первая половина игры заканчивается со счетом 2:0 в пользу ленинградцев.
Вторая половина игры не вносит существенных изменений.
Хорошо слаженная игра нападения ленинградцев позволяет им забить в ворота тбилисцев третий мяч.
За 10 минут до конца игры при подаче тбилисцами мяча с корнера, ленинградцы нечаянно забивают автогол гол. Последние минуты не изменяют счета в матче. Ленинградцы уходят с поля победителями выиграв матч со счетом 3:1.
С. А.

Газета «Вечерний Тбилиси» (Тбилиси) от 13 октября 1937 года:

3:1 В ПОЛЬЗУ ЛЕНИНГРАДСКОГО «ДИНАМО».
В прошлогоднем матче на первенство СССР ленинградцы закончили встречу со своими тбилисскими одноклубниками с ничейным счетом 2:2. В двух товарищеских матчах 1937 года победителями выходили мастера тбилисского «Динамо» (4:1, 2:0). Наконец, встреча в первом круге розыгрыша первенства СССР 1937 года закончилась со счетом 2:0 в пользу тбилисцев.
Вчера обе команды вновь встретились на стадионе «Динамо» им. Л. Берия.
Тбилисцы вышли на поле без Гавашели. На место правого крайнего был выставлен Джеджелава. У ленинградцев отсутствовал популярнейший футболист страны Петр Дементьев.
В течение двух минут вратари – вначале А. Дорохов, а затем ленинградец А. Кузминский – получили мяч.
На 3-й минуте Сомов прорывает защиту ленинградцев, но мяч уходит от тбилисцы дальше, чем тот рассчитывал и попадает снова прямо в руки вратаря.
Тбилисцы в течение 10 минут находятся на площадке ленинградцев. Нападение тбилисцев удачной распасовкой доводит мяч до… защиты Ленинграда. Как полузащита, так и защита гостей показывают высокую технику игры. Восхищение вызывает у последней виртуозная игра головой.
На 15-й минуте левый крайний ленинградской команды Быков посылает в сетку первый мяч.
С этого момента ленинградцы основательно завладевают мячом. Спустя пять минут во время горячей схватки у ворот тбилисцев Быков забивает второй гол. Счет 2:0.
Крупными каплями падает дождь. Травяной покров поля становится скользким. Тяжелеет мяч.
Оправившись тбилисцы постепенно улучшают свою игру. Но ленинградцы сегодня «в ударе». Их форварды расстаются с защитой тбилисцев лишь на несколько секунд. Полузащита и защита ленинградцев действуют исключительно согласованно с форвардами.
Вместе с тем, Джеджелава заменил основного правого крайнего тбилисского «Динамо» — Гавашели и, это намного ухудшило положение тбилисцев.
Джеджелава «мажет» в самые ответственные моменты, находясь в непосредственной близости к воротам ленинградцев.
Начиная второй тайм со счетом 0:2 тбилисцы играют уже с Гавашели. Динамовцы Тбилиси предпринимают стремительное наступление. Один за другим бьют угловые удары Гавашели и Сомов. Безрезультатно. Тбилисцы поочередно бьют по воротам, но Кузминский неуязвим.
На 20-й минуте цент-форвард Ленинграда Барышев забивает третий гол. Вслед за этим за грубость выводится с поля игрок полузащиты В. Джорбенадзе.
К концу матча ленинградцы заметно оттягивают время, они уже добились победы.
Несмотря на это, тбилисцам удается убыстрить темп, усилить нажим на ворота противника. Частые, нарочитые ауты ленинградской защиты приводят к бесконечным корнерам.
На 33-й минуте второго тайма счет меняется. Правый бек Шавгулидзе сильным ударом направляет мяч к воротам ленинградцев. Один из игроков защиты Ленинграда, решив отбить этот мяч головой, посылает его в… свои ворота.
До конца матча счет на табличках Ленинград – 3, Тбилиси -1 не меняется.
«Чемпион ничьих», как прозвали ленинградское «Динамо» в этом году впервые нанес поражение мастерам тбилисского «Динамо».
Г. СЕМЕНОВ.

Газета «კომუნისტი» («Коммунист», Тбилиси) от 14 октября 1937 года:

თბილისის “დინამოს” დამარცხება.
საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი უძლიერესი გუნდის – კიევის “დინამოს” დამარცხების შემდეგ ყველა დარწმუნებული იყო, რომ თბილისელები შედარებით იოლად მოიპოვებდნენ გამარჯვებას ლენინგრადის “დინამოზე”. ეს რწმენა ემყარებოდა წარსულ შეხვედრებს, რომლებიც მეტწილად თბილისის “დინამოს” გამარჯვებით თავდებოდა, აგრეთვე ლენინგრადის არასაპატიო ადგილს საკავშირო პირველობის გათამაშების კალენდარში.
როცა თამაშის დაწყებისთანავე ლენინგრადელებმა სწრაფი ტემპი განავითარეს და ლამაზი კომბინაციების შედეგად მრავალჯერ სახიფათო მდგომარეობაში ჩააყენეს თბილისის კარები, – ბევრს ამისთვის სერიოზული მნიშვნელობა არ მიუცია. ამაზე უარესიც გვინახავსო – გულს არ იტეხდნენ ოპტიმისტები.
ლენინგრადელები კი ამ დროს თანდათან ეუფლებოდნენ “ბრძოლის” ინიციატივას. მშვენივრად თამაშობდა მათი ყველა რგოლი, განსაკუთრებით თავდასხმა. ამ უკანასკნელის წარმოამდგენელთა შორის გამოირჩეოდა მარცხენა შუამარბი ნიკ. დემენტიევი, სახელგანთქმული ფეხბურთელის ორდენოსან პ. დემენტიევის ძმა.
მეცხრე წუთზე ლამაზი კომბინაციის შედეგად ლენინგრადის მარცხენა გარემარბი ბიკოვს გააქვს პირველი ბურთი. ორი წუთის შემდეგ ნ. დემენტიევმა ძლიერად დარტყმული ბურთი გაგზავნა თბილისის კარში, მაგრამ შტანგამ იხსნა თბილისელები მარცხისაგან.
მე-18 წუთზე იმავე ბიკოვმა მოხდენილად გაიტაცა ბურთი, გაუსხლტდა თბილისის რამდენიმე მოთამაშეს და მეორედ გაარღვია მო პირდაპირის კარი.
თბილისის “დინამოს” ამ დღეს ვერ იცნობდით. თითქოს ისინი ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ…
მოუფიქრებელ, უაზრო თამაშში. ლენინგრადელების კოლექტიურ, ტექნიკურად ძლიერ თამაშს მათ უსისტემო, ინდივიადუალური თამაში დაუპირდაპირეს. მაგრამ ვერც ამაში გამოიჩინეს ოსტატობა. ბ. პაიჭაძემ ორი ნაბიჯიდან დააცილა ცარიელ ჭიშკარში. ბერძენიშვილები იშვიათად თუ მიაწვდიდნენ თავის ამხანაგებს სწორ პასს. ჯორბენაძე, რომ ვეღარაფერი გააწყო ძლიერ მოწინააღმდეგესთან, სარმაზე გადავიდა და ამიტომ გააძევეს კიდეც მინდვრიდან.
ამის შემდეგ რა გასაკვირია, თუ ბატონ-პატრონნი მოედანზე ლენინგრადელები იყვნენ. ტაიმის ბოლოს მათ კიდევ ერთი ბურთი გაიტანეს, მაგრამ მსაჯმა არ ჩათვალა იგი.
მეორე ტაიმში თბილსიელებმა შესცვალეს გ. ჯეჯელავა, რომლის მაგივრად თ. გავაშელი გამოვიდა.
უკვე მეათე წუთზე ლენინგრადის მეკარე კუზმინსკის მოუხდა მისგან “მკვდარი” ბურთის აღება.
დროდადრო თბილისელები ახერხებენ მოწინააღმდეგის მცველთა ხაზის გარღვევას, უახლოვდებიან კარს, მაგრამ გადამწყვეტ მომენტში იბნევიან, ან ზუსტად ვერ ურტყამენ.
მე-19 წუთზე ა. დოროხოვმა, რომელიც ამ დღეს ძალიან ცუდად თამაშობდა, მესამე ბურთი გაუშვა. ის ლამაზად გაიტანა ლენინგრადელების ცენტრ-ფორვარდმა ბარიშევმა.
ტაიმის უკანასკნელ წუთებში თბილისელები მედგრად დააწვნენ მოწინააღმდეგეს, მაგრამ ანგარიშის შეცვლა ვეღარ შესძლეს. ბოლოს მათ თვითონ ლენინგრადელები დაეხმარენ: ლენინგრადის მცველმა დენისოვმა შ. შავგულიძისაგან მიღებული ბურთი ლამაზი თავური დარტყმით… თავის კარში გაგზავნა.
თამაში დამთავრდა ლენინგრადის “დინამოს” დამსახურებული გამარჯვებით ანგარიშით 3:1. ამ მატჩმა ერთხელ კიდევ დაამტკიცა, რომ თბილისელებმა უნდა ისწავლონ კოლექტიური თამაში, ბეჯითი ვარჯიშობით გაიუმჯობესონ თამაშის კლასი. დროა დავრწმუნდეთ, რომ ბურთის უაზრო ტრიალს, რა ვირტუოზობაც არ უნდა იყოს მასში ჩაქსოვილი, შედეგი არ მოაქვს.
ი.კ.

Газета «ახალგაზრდა კომუნისტი» («Молодой коммунист», Тбилиси) от 14 октября 1937 года:

დამარცხებული.
ლენინგრადის “დინამო” – თბილისის “დინამო” – 3:1.
ლენინგრადისა და თბილისის “დინამოს” გუნდების 12 ოქტომბრის მეორე წრის კალენდარული მატჩი სსრ კავშირის პირველობაზე დამთავრდა ლენინგრადელ ოსტატთა დამსახურებული გამარჯვებით, ანგარიში: 3:1.
გათამაშების მეორე წრეში მოსკოვის “დინამოსთან” პირველი კალენდარული მატჩის წაგებამ (0:4) საქმიანად ჩააფიქრა თბილისელი ოსტატები, რომლებმაც შემდგომი სამი შეხვედრა განსაკუთრებული პასუხისმგებლობითა და მონდომებით ჩაატარეს. ამის შედეგად მიაღწიეს კიდეც საუკეთესო შედეგებს: დაამარცხეს სსრ კავშირის 1936 წლის ჩემპიონი მოსკოვის “სპარტაკი” (1:0); მოსკოვის “მეტალურგი” (4:0 და კიევის “დინამო” (5:3).
საბჭოთა კავშირის ამ სამი უძლიერესი კოლექტივის დამარცხებით თბილისელი ოსტატები დაუშვებელ თვითკმაყოფილებასა და უდარდელობას მიეცნენ…
თბილისის “დინამომ” არ შეაფასა საკმაოდ ძლიერ მოწინააღმდეგის შესაძლებლობანი. გაზეთის წინა ნომერში ჩვენ აღვნიშნეთ, რომ ლენინგრადელმა ოსტატებმა მკრთალად ჩაატარეს გათამაშება: 15 მატჩიდან მათ მოიგეს მხოლოდ ერთი შეხვედრა, წააგეს 5 და 9 მატჩი კი ფრედ დაამთავრეს. 45 შესაძლებელიდან მათ მხოლოდ 26 ქულა დააგროვეს, მაგრამ ეს შედეგი ოდნავადაც არ იძლეოდა მოწინააღმდეგის ძალთა შეუფასებლობის უფლებას. და ეს მით უმეტეს, რომ ლენინგრადელმა ოსტატებმა გათამაშების ორივე წრეში, ფრედ დაამთავრეს შეხვედრები ჩვენი ქვეყნის ისეთ მძლავრ კოლექტივებთან, როგორიცაა მოსკოვის ოსტატთა გუნდები – “დინამო” (3:3, 2:2), და “სპარტაკი” (3:3, 0:0) და ლენინგრადის “კრასნაია ზარია” (2:2, 2:2).
ლენინგრადის “დინამოს” ეს საპატიო შედეგები უფრო მეტი ანგარიშის გაწევას მოითხოვდა, მაგრამ როგორც 12 ოქტომრის მატჩმა გვიჩვენა, თბილისელ ოსტატებს საჭირო დასკვნები არ გამოუტანიათ.
პირველ ტაიმში თბილისის “დინამოს” თავდასხმის ერთ-ერთი შედეგიანი მოთამაშის – მარჯვენა გარემარბის თ. გავაშელის ადგილზე გამოყავს ჯეჯელავა, რომელიც კოლექტიურად თამაშის ნაცვლად, ბურთის უმიზნო “წვალებით” (დაუსრულებელი მოტყუება-ტარებით) სისტემაურად ადუნებდა შეტევების ისედაც მკრთალ ტემპს და თავდამსხმელთა საერთო სწრაფვას შედეგიანობისათვის. თამაშის ასეთი ტაქტიკის შედეგად, ჯეჯელავას არც ერთი ხელსაყრელი მომენტი არ შეუქმნია მოწინააღმდეგის კართან.
მეორე და ძირითადი გადამწყვეტი ტაქტიკური შეცდომა მდგომარეობდა იმაში, რომ მოწინააღმდეგის ძალთა შეუფასებლობით, გამარჯვებაში ღრმად დარწმუნებული თბილისელი ოსტატები თავიდანვე არასერიოზულად ეკიდებიან მატჩს, მოდუნებული ტემპით იწყებენ თამაშს; თავდამსხმელთა ყველა შეტევებს რაღაც სტიქიურობის ხასიათი აქვს. არ არის თამაშში კოლექტიურობის გარკვეული ტაქტიკა, არ არის კავშირი თავდაცვასთან, ხშირად უპატრონოდ არის მიტოვებული ცალკე მოთამაშეთათვის მიკუთვნებული მოედანი და სხვ.
მესამე შეცდომა – ეს უხეში უდისციპლინობის ფაქტია. მეორე ტაიმის მეოცე წუთზე ლენინგრადელები მესამე ბურთით არღვევენ თბილისელთა კარებს (ორი ბურთი გატანილი ჰქონდათ პირველ ტაიმში). ამ დროს მარჯვენა ჰავბეკი ჯორბენაძე მიუვარდება ბურთის გამტან ლენინგრადელ ოსტატს და ფეხის ამოკვრით “უმასპინძლდება”. მართალია მსაჯმა ამ დაუშვებელ უხეშობისათვის ჯორბენაძე გააძევა მოედნიდან, მაგრამ ჩვენ გვინდა აღვნიშნოთ, რომ ასეთი უმსგავსობა მიუტევებელი დანაშაულია ოსტატთა გუნდისათვის. ამავე დროს ჯორბენაძემ, რომელსაც უხეშობის შედეგად დაატოვებინეს მოედანი, ცხადია, საგრძნობლად შეუმცირა თავის კოლექტივს ანგარიშის გასწორების შესაძლებლობაც.
თბილისის “დინამომ” მეორე ტაიმში გამოიყვანა ა. გავაშელი, რომელმაც დიდად გამოაცოცხლა თავდამსხმელთა შეტევები და მრავალი კრიტიკული მომენტი შექმნა სტუმრების კარებთან, მაგრამ ეს ღონისძიება დაგვიანებული აღმოჩნდა.
დროა ამ მატჩის შედეგიდან მაინც გამოტანილ იქნას შესაფერი დასკვნები.
პენალტი.